و مشروحى درباره محاصرهء طولانى اصفهان ، تسليم شهر بافغانان ، رفتار محمود افغان با شاه سلطان حسين و خاندان شاهى ، قتل عام شاهزادگان و اعيان و رفتار ناهنجار افغانان با ارمنيان ، كه هم نسبت بايرانيان و هم افغانان ملتى اسير و مقهور شمرده مىشدند ، بدست مىدهد . وى غرامتى را كه محمود افغان بر ارمنيان جلفا ، شركتهاى هند شرقى انگليسى ، هلندى ، فرانسوى و بازرگانان محلى و ديگران در اصفهان و قزوين گذاشته بود ، بتفصيل شرح داده است . در قسمت دوم گزارشهاى خود ، گيلاننتز جزئيات ظلم و جورى كه در قفقازيه و جبال قفقاز هم از ايرانيان و هم از تركان بر ارمنيان مىرفته است و رفتار آن هر دو را با خليفهء بزرگ ارمنى ، قتل عام ارمنيان قاپان ، رفتار و ختانگ ، رهبر گرجيان ، و از آن كنستانتين ( محمد قليخان ) كاختييى و نايب او در ايروان ، همه را بشرح و تفصيل آورده است . وى حملهء تركان را نيز همچنان توصيف نموده است . مانند اينها جالب‌تر و پر ارزش ، اطلاعاتى است كه وى از طهماسب ميرزا ، وليعهد ظاهرى و جانشين واقعى شاه سلطان حسين بدست مىدهد . « 1 » از اين گذشته ، بنحو غير مستقيم حالت اختلاف و دشمنانگى ميان شيعه و سنى و سياست روسيان و تركان را نسبت به ايران روشن مىسازد .

--> ( 1 ) - طهماسب ميرزا در قزوين پس از اينكه شنيد پدرش از سلطنت استعفا كرده است خويشتن را شاه خواند ولى به حقيقت آنگاه به تاج و تخت سلطنت رسيد كه اشرف افغان جانشين محمود در سال 1729 ميلادى ( 1141 ه . ق ) از ايران بگريخت . ( ل - ل ) .